Badanie przygotowane na zlecenie Komisji Handlu Międzynarodowego (INTA) Parlamentu Europejskiego analizuje, w jaki sposób państwa trzecie wykorzystują współzależności gospodarcze do wywierania wpływu na UE, jej państwa członkowskie i europejskie przedsiębiorstwa. Presja gospodarcza staje się coraz bardziej trwałym elementem zewnętrznych stosunków gospodarczych UE, obejmując handel, inwestycje, energię, zamówienia publiczne i dostęp do technologii.
Badanie pokazuje, że od 2024 r. presja gospodarcza na UE wyraźnie się nasiliła, a poszczególne przypadki coraz częściej nakładają się na siebie. Chiny odpowiadają za 42% analizowanych przypadków, a Stany Zjednoczone za 24%. Jednocześnie także Rosja oraz państwa średniej wielkości mogą wykorzystywać strategiczne zależności i kontrolę nad kluczowymi sektorami do wywierania nacisku. Szczególnie często celem takich działań są przedsiębiorstwa z UE.
Autorzy analizują te zjawiska na przykładzie działań Chin, USA i Indonezji oraz wskazują na prawne i praktyczne wyzwania związane ze stosowaniem unijnego instrumentu ochrony przed wymuszaniem (Anti-Coercion Instrument, ACI).
Głównym wyzwaniem dla UE nie jest już stworzenie ram prawnych, lecz skuteczne wykorzystanie dostępnych instrumentów. Wraz ze wzrostem częstotliwości i trwałości presji gospodarczej oraz jej coraz silniejszym powiązaniem ze strategicznymi zależnościami UE musi zwiększać koszty stosowania tego rodzaju nacisku przez państwa trzecie.
