Raport został przygotowany na zlecenie Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (MRPiPS). Raport przybliża praktykę funkcjonowania swobody przepływu pracowników (SPP) w Polsce z perspektywy mobilnych pracowników z państw członkowskich UE oraz instytucji i pracodawców. Powstał w oparciu o badanie, w którym wykorzystano metodologię mieszaną (mixed methods), obejmującą ankietę internetową (N=63) oraz pogłębione wywiady z mobilnymi pracownikami (N=22) i przedstawicielami instytucji i interesariuszy (N=21).
W raporcie wskazano kluczowe bariery i doświadczenia pracowników migrujących oraz sformułowano rekomendacje.
Napływ pracowników z UE do Polski jest wciąż niewielki, choć jego znaczenie stopniowo rośnie. Pracownicy z UE często trafiają do zawodów specjalistycznych, wymagających wysokich kompetencji i trudno dostępnych na lokalnym rynku pracy. Wyniki pokazują, że mimo formalnej równości praw, osoby z UE napotykają w Polsce bariery.
Wśród kluczowych barier wymienianych przez ankietowanych znalazły się:
- brak znajomości języka polskiego (63,8%),
- problemy ze zrozumieniem przepisów i dokumentów (51,7%)
- brak wsparcia ze strony instytucji państwowych (36,2%).
- trudności z mieszkaniem i sprawy formalne (12,1%)
- doświadczenie nieprzyjaznego traktowania (17,2%).
Jednocześnie 17,2% respondentów nie napotkało żadnych trudności.
W raporcie zaproponowano cztery główne kierunki działań, mające na celu zwiększenie atrakcyjności Polski dla obywateli UE i poprawę ich integracji:
- Budowanie marki Polski jako miejsca atrakcyjnego do życia i pracy: Należy uruchomić inicjatywy promocyjne i informacyjne, aby obalić przestarzałe stereotypy i podnieść rozpoznawalność Polski jako nowoczesnego kraju z dobrymi warunkami zatrudnienia i wysoką jakością życia. Rekomenduje się stworzenie jednej, kompleksowej, wielojęzycznej strony internetowej (wspieranej przez MRPiPS, MSZ, Polską Organizację Turystyczną i inne podmioty).
- Uproszczenie i ujednolicenie komunikacji z obywatelami UE: Niezbędne jest wprowadzenie minimalnego standardu obsługi w języku angielskim w kluczowych instytucjach publicznych. Ponadto należy przygotować uporządkowaną i zrozumiałą informację (w prostym języku) o instrumentach prawa pracy i zabezpieczenia społecznego (PPK, PPE, świadczenia rodzinne) oraz stworzyć jedną centralną stronę lub aplikację jako źródło informacji „krok po kroku”.
- Wspieranie pracodawców w integracji i rozwoju kompetencji międzykulturowych: Zaleca się podjęcie działań edukacyjnych i promocyjnych, które pomogą pracodawcom dostrzec potencjał pracowników z UE oraz upowszechniać dobre praktyki (np. pakiety relokacyjne, buddy programmes).
- Praca nad klimatem społecznym i narracją: W celu przeciwdziałania polaryzacji i postawom niechęci wobec migrantów, należy promować pozytywny wizerunek mobilnych pracowników w społeczeństwie oraz rozwijać kompetencje międzykulturowe i komunikację w miejscu pracy, angażując w te działania władze lokalne, szkoły i pracodawców.
