Rola władz lokalnych i regionalnych oraz współpracy zdecentralizowanej w kontekstach kruchości: budowanie na doświadczeniach Inicjatywy z Nikozji w Libii

Publikacje

4 mar 2026

Zrównoważony rozwój

Agnieszka Maj

Karolina Zubel

Oskar Chmiel

Pobierz publikację

udostępnij:

Agnieszka Maj

Ekonomistka
Artykuły tego autora:
Artykuły autora
Karolina Zubel

Dyrektorka ds. Środowiska, Energii i Zmian Klimatu
Karolina Zubel jest Dyrektorką ds. środowiska, energii i zmian klimatu w CASE - Centrum Analiz Społeczno-Ekonomicznych. Na tym stanowisku kieruje projektami badawczymi, pilotażowymi i wdrożeniowymi oraz przygotowywaniem zaleceń dotyczących polityki, koncentrując się w szczególności na adaptacji do zmian klimatu, odporności i zrównoważonym rozwoju miast. Jej praca w CASE jest silnie osadzona w perspektywie lokalnej i regionalnej, wspierając miasta i regiony w podejmowaniu wyzwań klimatycznych, środowiskowych i społeczno-gospodarczych poprzez innowacyjne podejście do zarządzania, mechanizmy finansowania i rozwiązania stosowane. Obecnie jest zaangażowana w projekty finansowane przez instytucje europejskie, w tym Komisję Europejską (w szczególności programy Horizon), Europejski Komitet Regionów i Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny, a także regularnie publikuje artykuły poświęcone polityce.

Artykuły tego autora:
Artykuły autora
Oskar Chmiel

Starszy Analityk ds. Nauk Społecznych
Artykuły tego autora:
- Pracownicy migrujący do Polski z innych państw członkowskich Unii Europejskiej. Bariery, utrudnienia i możliwe kierunki działań
- Budowanie potencjału władz lokalnych i regionalnych w świetle Instrumentu na rzecz Ukrainy (Filar III)
- Strategia migracyjna Polski na lata 2025-2030 – komentarz ekspercki
  Komentarz ekspertów i ekspertek CASE - Centrum Analiz Społeczno-Ekonomicznych do rządowej Strategii migracyjnej Polski na lata 2025-2030
Artykuły autora

Raport: „Rola władz lokalnych i regionalnych oraz współpracy zdecentralizowanej w kontekstach kruchości: budowanie na doświadczeniach Inicjatywy z Nikozji w Libii” analizuje, jak lokalne instytucje publiczne i współpraca partnerska mogą wspierać stabilność, odporność i dialog społeczny w krajach dotkniętych konfliktami, niestabilnością polityczną oraz długotrwałymi kryzysami.

W obliczu narastającej niestabilności w sąsiedztwie Unii Europejskiej i poza nią, obejmującej konflikty zbrojne, fragmentację instytucjonalną, wyzwania środowiskowe oraz reperkusje migracyjne, tradycyjne państwowe kanały współpracy i pomocowe okazują się coraz mniej skuteczne. Raport wychodzi naprzeciw tej realności, udowadniając, że rola władz lokalnych i regionalnych (LRAs) jest kluczowa dla zapobiegania kruchości i wzmacniania odporności społeczno-gospodarczej.

Na podstawie szerokiego przeglądu literatury akademickiej i politycznej, wywiadów z ekspertami oraz analizy studiów przypadków, raport pokazuje, że:

kruchość jest zjawiskiem terytorialnym, które często wynika z nierówności lokalnych, braku usług publicznych i słabości struktur zarządzania na poziomie subnarodowym;
decentralizacja i skuteczne rządy lokalne stanowią ważne czynniki stabilizujące, wpływając na zaufanie obywateli, legitymizację instytucji i efektywność dostarczania usług;
współpraca zdecentralizowana oraz dyplomacja miast i regionów są wartościowymi narzędziami utrzymania dialogu i partnerstwa – szczególnie tam, gdzie relacje z rządami krajowymi są ograniczone lub napięte.

Centralnym przykładem w raporcie jest Inicjatywa z Nikozji – długofalowy mechanizm partnerski pomiędzy władzami lokalnymi Libii i UE, realizowany przez Europejski Komitet Regionów (CoR). Od 2016 r. inicjatywa ta umożliwia współpracę między gminami w podzielonym politycznie kraju, poprawę zarządzania lokalnego oraz utrzymywanie dialogu ponad liniami konfliktów. Jej doświadczenia stanowią mocny dowód na to, że współpraca partnerska między samorządami może przynosić wymierne efekty nawet w najbardziej wymagających kontekstach.

Raport analizuje również inne przypadki z różnych regionów świata i identyfikuje uniwersalne elementy, które sprzyjają skutecznej współpracy subnarodowej – m.in. staranne mapowanie interesariuszy, budowanie zaufania lokalnego oraz łączenie działań partnerskich z dostępem do finansowania i mechanizmów wsparcia.

Na tej podstawie przedstawiono zestaw rekomendacji dla polityk Unii Europejskiej, instytucji UE (Komisji Europejskiej, EEAS, CoR) oraz władz lokalnych i regionalnych – koncentrujących się m.in. na:

włączaniu LRAs w analizy i procesy programowania działań w kontekstach kruchości;
wsparciu decentralizacji jako czynnika zapobiegania niestabilności;
tworzeniu stabilnych ramach finansowania partnerstw lokalnych;
rozwijaniu sieci i platform współpracy zdecentralizowanej;
monitorowaniu jakościowych efektów lokalnych działań stabilizacyjnych.

Raport wskazuje, że strategiczne i trwałe włączenie władz lokalnych w unijną politykę zewnętrzną jest zarówno konieczne, jak i możliwe – zwłaszcza jeśli podejście do kruchości zostanie ujęte w sposób wielopoziomowy, elastyczny i uwzględniający realia lokalne.

Raport został przygotowany przez CASE, we współpracy z IEMed, na zlecenie Europejskiego Komitetu Regionów.

Powiązane publikacje

Brak wyników

Rola władz lokalnych i regionalnych oraz współpracy zdecentralizowanej w kontekstach kruchości: budowanie na doświadczeniach Inicjatywy z Nikozji w Libii

Agnieszka Maj

Artykuły tego autora:

Karolina Zubel

Artykuły tego autora:

Oskar Chmiel

Artykuły tego autora:

Powiązane publikacje

1 Zapisz się na wybrane listy mailingowe

Wysyłamy wiadomości w języku polskim i angielskim. Treści w obu językach różnią się. Możesz wybrać subskrypcję w jednym lub w obu językach.

2 Potwierdź e-mail i zaakceptuj klauzulę

Rola władz lokalnych i regionalnych oraz współpracy zdecentralizowanej w kontekstach kruchości: budowanie na doświadczeniach Inicjatywy z Nikozji w Libii

Agnieszka Maj

Artykuły tego autora:

Karolina Zubel

Artykuły tego autora:

Oskar Chmiel

Artykuły tego autora:

Powiązane publikacje

Dostarczamy rzetelnej wiedzy. Zapisz się do naszego newslettera.

Newsletter CASE

1 Zapisz się na wybrane listy mailingowe

Wysyłamy wiadomości w języku polskim i angielskim. Treści w obu językach różnią się. Możesz wybrać subskrypcję w jednym lub w obu językach.

2 Potwierdź e-mail i zaakceptuj klauzulę