Luka VAT w Europie. Edycja 2025

Publikacje

12 gru 2025

Polityki fiskalne i rozwój

Jan Hagemejer

Aleksandra Kolasa

Jan Sadowski

Andrzej Robaszewski

Marta Kowerko-Urbańczyk

Magdalena Wiśniewska

Pobierz publikację

udostępnij:

Jan Hagemejer

Prezes Zarządu
Dr hab. Jan Hagemejer zajmuje się przede wszystkim zagadnieniami dot. handlu międzynarodowego, jak również szeregiem zagadnień o charakterze makroekonomicznym i strukturalnym. Jest absolwentem studiów ekonomicznych Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie również uzyskał doktorat i habilitację, a także studiów magisterskich na Uniwersytecie Purdue w USA.  Zanim dołączył do zespołu CASE, kierował Wydziałem Analiz Strukturalnych w Narodowym Banku Polskim, … <a href="https://case-research.eu/pl/publications/luka-vat-w-europie-edycja-2025/">Continued</a>

Artykuły tego autora:
- Przyszłość stosunków handlowych i inwestycyjnych UE z Mołdawią
  Raport analizuje ewolucję relacji gospodarczych między Unią Europejską a Republiką Mołdawii i ich perspektywy.
- Skrócenie i uproszczenie unijnych dochodzeń antydumpingowych i antysubsydyjnych w celu stosowania praktyk korzystnych dla MŚP
- Aktualizacja informacji na temat ekonomicznych, środowiskowych i regulacyjnych skutków części handlowej Umowy o Partnerstwie UE-Mercosur
Artykuły autora
Aleksandra Kolasa

Starszy Ekonomista
Dr Aleksandra Kolasa jest starszą ekonomistką w CASE, gdzie odpowiada za analizę ekonometryczną i badania ekonomiczne, głównie w obszarze opodatkowania.Jej zainteresowania naukowe koncentrują się wokół ubóstwa, nierówności ekonomicznych oraz dobrobytu gospodarstw domowych. Posiada szerokie doświadczenie w pracy z danymi jednostkowymi oraz modelowaniu makroekonomicznym. Przed dołączeniem do CASE, Aleksandra kierowała grantem badawczym NCN realizowanym na Uniwersytecie Warszawskim, w ramach którego badała wpływ transferów niepowiązanych z dochodem na gospodarkę i nierówności. W latach 2010–2017 była starszym ekonomistą w Narodowym Banku Polskim, gdzie specjalizowała się w tematach dotyczących sektora gospodarstw domowych. Jej doświadczenie zawodowe obejmuje także konsulting dla Banku Światowego oraz pracę jako data scientist w firmach informatycznych. Aleksandra posiada stopień doktora ekonomii (z wyróżnieniem) uzyskane na Uniwersytecie Warszawskim, gdzie również ukończyła również studia magisterskie z matematyki.

Artykuły tego autora:
- Branża piwowarska w Polsce. Wpływ na polską gospodarkę. Edycja 2025
Jan Sadowski

Młodszy ekonomista
Artykuły tego autora:
- Koszyk bożonarodzeniowy CASE 2025
  Koszyk bożonarodzeniowy CASE 2025 przedstawia analizę zmian cen najczęściej kupowanych produktów żywnościowych w okresie świątecznym, opartą na wysokoczęstotliwościowych danych z narzędzia Online CASE CPI.
- Branża piwowarska w Polsce. Wpływ na polską gospodarkę. Edycja 2025
Andrzej Robaszewski

Dyrektor Naukowy ds. Polityki Fiskalnej i Zrównoważonego Rozwoju
Andrzej Robaszewski jest Dyrektorem Naukowym ds. Polityki Fiskalnej i Zrównoważonego Rozwoju. Jego obszary specjalizacji obejmują również zarządzanie gospodarcze Unii Europejskiej, rynek energii oraz ESG.

Artykuły tego autora:
- Koszyk bożonarodzeniowy CASE 2025
  Koszyk bożonarodzeniowy CASE 2025 przedstawia analizę zmian cen najczęściej kupowanych produktów żywnościowych w okresie świątecznym, opartą na wysokoczęstotliwościowych danych z narzędzia Online CASE CPI.
- Branża piwowarska w Polsce. Wpływ na polską gospodarkę. Edycja 2025
- Budowanie potencjału władz lokalnych i regionalnych w świetle Instrumentu na rzecz Ukrainy (Filar III)
Artykuły autora
Marta Kowerko-Urbańczyk

Kierowniczka ds. Komunikacji
Magdalena Wiśniewska

Kierowniczka zespołu ds. rozwoju działalności

Magdalena Wiśniewska w CASE odpowiada za zarządzanie projektami badawczymi. Magdalena ukończyła studia magisterskie w dziedzinie stosunków międzynarodowych na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu. Posiada też tytuł magistra z zakresu finansów i rachunkowości uzyskany w Szkole Głównej Handlowej. Podczas swojej pracy zawodowej Magdalena zdobyła rozległe doświadczenie zarówno w administracji publicznej jak i w sektorze prywatnym. Pracowała … <a href="https://case-research.eu/pl/publications/luka-vat-w-europie-edycja-2025/">Continued</a>

Raport przedstawia zaktualizowaną analizę luki w przestrzeganiu przepisów VAT oraz luki politycznej VAT w państwach członkowskich Unii Europejskiej, a także w wybranych krajach kandydujących i potencjalnych kandydujących do UE. Obejmuje on trendy z lat 2019-2023 i po raz pierwszy uwzględnia wybrane kraje kandydujące i potencjalne kraje kandydujące. Analiza koncentruje się na rozbieżnościach pomiędzy teoretycznym całkowitym zobowiązaniem podatkowym z tytułu VAT (VAT Total Tax Liability, VTTL) a faktycznymi wpływami z VAT, dostarczając wiedzy na temat nieefektywności w zakresie przestrzegania przepisów podatkowych oraz strat dochodów wynikających z decyzji politycznych.

Główne obszary analizy:

Kontekst gospodarczy i polityczny: Dochody z VAT były silnie kształtowane przez serię istotnych wstrząsów, w tym pandemię COVID-19, wojnę Rosji przeciwko Ukrainie, wysoką inflację oraz kryzys kosztów życia. Po silnym odbiciu w latach 2021-2022 tempo wzrostu dochodów z VAT wyraźnie spowolniło w 2023 r., co doprowadziło do ich spadku w ujęciu realnym.
Luka w przestrzeganiu przepisów VAT oraz luka polityczna VAT: W 2023 r. luka w przestrzeganiu przepisów VAT w UE wzrosła do 9,5% VTTL, co odpowiada 128 mld euro niezebranych dochodów, potwierdzając odwrócenie trendu poprawy obserwowanego przed pandemią. Luka polityczna VAT utrzymała się na wysokim poziomie 50,5% idealnych potencjalnych wpływów, głównie z powodu szerokiego zakresu zwolnień oraz obniżonych stawek VAT.
Zróżnicowanie między krajami: Luki w przestrzeganiu przepisów VAT wahały się od 1% w najlepiej funkcjonujących państwach członkowskich do 30% w krajach o najsłabszych wynikach, przy czym kraje kandydujące wykazywały porównywalną rozpiętość. Luki polityczne VAT były najwyższe w Hiszpanii i Grecji, a najniższe w Bułgarii oraz w krajach bałtyckich.
Działania w zakresie polityki VAT i compliance: Państwa członkowskie kontynuowały wycofywanie środków pomocowych wprowadzonych w okresach kryzysowych, wprowadzały nowe obniżone lub zerowe stawki VAT dla wybranych towarów oraz wzmacniały przestrzeganie przepisów poprzez narzędzia takie jak e-fakturowanie, rozszerzanie mechanizmu odwrotnego obciążenia oraz zaostrzenie mechanizmów egzekucyjnych.
Efektywność systemu VAT: Raport analizuje również strukturę luki politycznej VAT, szacuje tzw. działalne standardowe stawki VAT oraz porównuje wskaźnik C-efficiency pomiędzy krajami, wskazując na istotne różnice w efektywności dochodowej oraz dominującą rolę zwolnień niepodlegających zmianom (komponent nieakcyjny).

Wnioski raportu stanowią solidną podstawę empiryczną do kształtowania przyszłych reform polityki VAT oraz strategii poprawy przestrzegania przepisów w UE, wspierając działania na rzecz zwiększenia efektywności dochodów przy jednoczesnej ocenie skutków fiskalnych konstrukcji systemu podatkowego.

Raport został przygotowany na zlecenie Komisji Europejskiej (Dyrekcja Generalna ds. Podatków i Unii Celnej – DG TAXUD) przez Syntesię oraz CASE (Centrum Analiz Społeczno-Ekonomicznych).

Powiązane publikacje

Brak wyników

Luka VAT w Europie. Edycja 2025

Jan Hagemejer

Artykuły tego autora:

Aleksandra Kolasa

Artykuły tego autora:

Jan Sadowski

Artykuły tego autora:

Andrzej Robaszewski

Artykuły tego autora:

Marta Kowerko-Urbańczyk

Magdalena Wiśniewska

Powiązane publikacje

Dziękujemy za dołączenie!

Dostarczamy rzetelnej wiedzy. Zapisz się do naszego newslettera.